De wereld verandert snel. Geopolitieke spanningen, economische onzekerheid, technologische disruptie. Het is verleidelijk om te wachten tot de externe omstandigheden verbeteren. Maar wat als de belangrijkste verandering ergens anders begint?
We leven in een tijd waarin externe druk voelbaar is. Overal. In het nieuws, in de markt, in de verwachtingen van stakeholders. Het is begrijpelijk dat leiders zich afvragen: hoe navigeer ik hierdoor? Hoe bescherm ik mijn organisatie? Hoe blijf ik relevant?
Maar er is een vraag die minder vaak gesteld wordt, en die misschien belangrijker is: wat moet er in mij veranderen?
De meest onderschatte leiderschapsvaardigheid is het vermogen om eerlijk naar jezelf te kijken.
De reflex om naar buiten te kijken
Wanneer dingen niet lopen zoals we willen, is de natuurlijke reflex om de oorzaak buiten onszelf te zoeken. De markt is onvoorspelbaar. De overheid maakt het moeilijk. Het team functioneert niet. De concurrent speelt vals. Soms klopt dat. Externe factoren zijn reëel. Maar ze zijn zelden het hele verhaal.
De psycholoog Carl Jung observeerde dat wat ons het meest frustreert in de buitenwereld, vaak een spiegel is van iets in onszelf dat we niet willen zien. De leider die klaagt over een gebrek aan initiatief in het team, vermijdt misschien de vraag of hij zelf ruimte geeft voor initiatief. De ondernemer die worstelt met wantrouwende partners, vermijdt misschien de vraag of hij zelf vertrouwen geeft.
Dit is geen psychologische exercitie. Dit is praktisch leiderschap.
Wat ons het meest frustreert in anderen, zegt vaak iets over wat we in onszelf niet willen zien.
De illusie van externe beperkingen
Geopolitiek, economische instabiliteit, maatschappelijke verwachtingen – ze lijken als onwrikbare muren. Maar zijn ze dat werkelijk? Of weerspiegelen ze ook onze eigen angsten en twijfels?
De geschiedenis staat vol met mensen die, te midden van externe chaos, hun eigen koers vonden. Niet door de omstandigheden te negeren, maar door te beginnen bij wat zij wél konden beïnvloeden: zichzelf.
Ze stelden zichzelf eerlijke vragen. Waar ben ik goed in? Wat geeft mij energie? Waar loop ik voor weg? Wat houdt mij tegen dat niet extern is, maar intern?
En vanuit die helderheid handelden ze. Niet roekeloos, maar bewust. Niet in verzet tegen de wereld, maar in afstemming met zichzelf.
Externe omstandigheden kun je zelden kiezen. Je reactie erop wel.
Innerlijke afstemming als startpunt
In het gedachtegoed van Human Sustainability noemen we dit Afstemming. Het is het eerste domein, het fundament onder alle andere ontwikkeling. Afstemming gaat over eerlijk zijn naar jezelf, leven in waarheid, en handelen vanuit integriteit. Het klinkt eenvoudig. Het is het niet.
Afstemming vraagt dat je stopt met jezelf voor de gek te houden. Dat je erkent waar je energie lekt. Dat je onder ogen ziet welke overtuigingen je beperken – en welke daarvan niet eens van jou zijn, maar overgenomen van anderen.
Dit is geen luxe voor rustige tijden. Dit is juist wat nodig is in turbulente tijden. Hoe helderder je bent over wie je bent en waar je voor staat, hoe beter je kunt navigeren wanneer alles om je heen beweegt.
Wat dit vraagt van leiders
Leiders die dit serieus nemen, maken tijd voor reflectie. Niet als iets zachts of vrijblijvends, maar als strategische noodzaak.
Ze stellen zichzelf regelmatig de vraag: handel ik vanuit wat ik werkelijk belangrijk vind, of vanuit gewoonte, angst of verwachtingen van anderen? Ze zijn eerlijk over hun blinde vlekken en zoeken feedback van mensen die hen durven tegen te spreken.
Ze durven kleine, moedige stappen te zetten. Niet wachten tot de omstandigheden perfect zijn, maar beginnen waar ze staan. Groei begint aan de rand van comfort, niet in het midden ervan.
En ze begrijpen dat hun eigen transformatie niet los staat van hun leiderschap. Hoe zij omgaan met onzekerheid, met druk, met tegenslagen – dat is wat hun teams zien en voelen. Leiderschap is niet wat je zegt. Het is wie je bent.
Leiderschap is niet wat je zegt. Het is wie je bent.
Het rimpeleffect
Wanneer leiders vanuit innerlijke helderheid handelen, heeft dat effect op hun omgeving. Niet door grote proclamaties, maar door voorbeeld. Teams voelen wanneer een leider echt is. Wanneer woorden en daden kloppen. Wanneer er geen verborgen agenda is.
Die echtheid is niet maakbaar. Je kunt het niet faken. Het komt voort uit het werk dat je doet op jezelf.
En het werkt aanstekelijk. Niet in de zin van een managementtrend, maar dieper. Mensen om je heen krijgen toestemming om ook eerlijk te zijn. Om ook vragen te stellen. Om ook te groeien.
Zo ontstaat cultuurverandering. Niet top-down opgelegd, maar van binnenuit gegroeid. Eén leider tegelijk. Eén team tegelijk. Eén organisatie tegelijk.
De vraag
De wereld zal niet stoppen met veranderen. Externe druk zal niet verdwijnen. De vraag is niet of je daarmee te maken krijgt, maar hoe je ermee omgaat.
Je kunt wachten tot de omstandigheden verbeteren. Je kunt blijven wijzen naar wat buiten je controle ligt. Je kunt blijven doen wat je altijd deed en hopen op andere resultaten.
Of je kunt beginnen bij het begin. Bij jezelf. Bij de vraag wie je wilt zijn in deze veranderende wereld, en of je handelt in lijn met dat antwoord.
Dat is geen zwakte. Dat is de kern van leiderschap.
Waar begint uw transformatie?
Afstemming is het eerste domein van menselijke duurzaamheid. Het fundament onder alle andere groei. Wilt u verkennen wat dit betekent voor uw leiderschap?
Plan een kennismakingsgesprek